Welke sauna past het beste bij jou?

Warmte is warmte. Of toch niet?

Een warm bad, Finse sauna, stoomcabine en infraroodcabine hebben één belangrijk ding gemeen: ze stellen het lichaam bloot aan warmte.

Het lichaam reageert daarop. De bloedvaten in de huid kunnen verwijden, de huiddoorbloeding neemt toe, de hartslag kan stijgen en we gaan transpireren om warmte kwijt te raken. Bij een voldoende grote warmtebelasting kan ook de kerntemperatuur stijgen. Lees meer over wat warmte met het lichaam doet in HMK-001.

Maar daaruit volgt niet dat al deze warmtebronnen hetzelfde doen.

Temperatuur, luchtvochtigheid, stralingswarmte, duur van de blootstelling en het lichaamsoppervlak dat wordt verwarmd, bepalen samen hoe groot de uiteindelijke warmtebelasting is.

Recent onderzoek waarin warmwateronderdompeling, traditionele sauna en far-infrared sauna rechtstreeks werden vergeleken, laat dat mooi zien. De fysiologische reacties verschilden aanzienlijk. Binnen het onderzochte protocol veroorzaakte het warme bad zelfs de grootste acute thermische en cardiovasculaire respons.

De traditionele Finse sauna

De klassieke Finse sauna werkt met een zeer hoge omgevingstemperatuur. De hete lucht en de warme oppervlakken in de cabine dragen warmte over aan het lichaam.

Dat veroorzaakt een stevige warmtebelasting. Het lichaam probeert warmte kwijt te raken door de huiddoorbloeding te verhogen en te transpireren. De hartslag kan toenemen en ook de kerntemperatuur kan stijgen.

De traditionele sauna heeft bovendien een belangrijk voordeel wanneer we naar de wetenschap kijken: deze vorm van saunagebruik kent een lange onderzoekstraditie.

Dat betekent niet dat ieder gezondheidsvoordeel dat aan sauna wordt toegeschreven daarmee automatisch bewezen is. Wel betekent het dat we de traditionele sauna serieus moeten nemen als vorm van passieve warmteblootstelling.

Voor wie? Vooral voor mensen die juist houden van de intense hitte, de traditionele saunabeleving en hoge temperaturen.

Niet iedereen ervaart die hoge omgevingstemperatuur echter als aangenaam. En daar ontstaat ruimte voor andere manieren van verwarmen.

De stoomcabine

Een stoomcabine werkt weer anders.

De omgevingstemperatuur is doorgaans aanzienlijk lager dan in een Finse sauna, maar de luchtvochtigheid is zeer hoog. Daardoor kan zweet veel moeilijker verdampen.

En juist verdamping is een belangrijk mechanisme waarmee ons lichaam warmte probeert af te voeren.

Een stoomcabine kan daardoor ondanks de lagere luchttemperatuur bijzonder intens aanvoelen.

De keuze tussen een Finse sauna en stoomcabine is dus voor een belangrijk deel een keuze tussen droge, zeer hete lucht en een warme, zeer vochtige omgeving.

En dan de infraroodcabine

Bij een infraroodcabine wordt niet uitsluitend geprobeerd de lucht rondom je sterk te verwarmen.

De stralingselementen zenden infraroodenergie uit die door oppervlakken — waaronder de huid — wordt geabsorbeerd en vervolgens in warmte wordt omgezet.

Daardoor kan een infraroodcabine bij een aanzienlijk lagere luchttemperatuur toch een duidelijke warmtebeleving veroorzaken.

Maar hier begint ook de verwarring.

Want ‘infraroodcabine’ is geen garantie dat twee cabines technisch hetzelfde zijn.

Niet iedere ‘infraroodcabine’ is hetzelfde

De benamingen infraroodcabine en infraroodsauna worden commercieel gebruikt voor zeer uiteenlopende verwarmingssystemen.

Verschillende fabrikanten gebruiken andere soorten verwarmingselementen, vermogens, plaatsingen en infraroodspectra. Sommige systemen combineren verschillende golflengtegebieden; andere zijn hoofdzakelijk op één deel van het infraroodspectrum gericht.

En natuurlijk wordt tijdens het gebruik óók de lucht in een infraroodcabine warmer.

Daarom vinden wij een andere vraag veel interessanter dan alleen: “Is dit een infraroodcabine?”

Hoe wordt de warmte geproduceerd en hoe wordt het lichaam daadwerkelijk verwarmd?

Een cabine die warm wordt en je laat transpireren, veroorzaakt een fysiologische reactie. Maar het feit dat je zweet, bewijst niet dat alle infraroodsystemen technisch of fysiologisch gelijkwaardig zijn.

Dat onderscheid verdwijnt helaas nogal eens achter het woord infrarood.

Maar een warm bad werkt toch ook?

Absoluut.

En dat is juist een prachtig voorbeeld van waarom eenvoudige marketingverhalen tekortschieten.

Bij een warm bad is helemaal geen infraroodtechnologie nodig om een aanzienlijke warmtebelasting te creëren. Water draagt warmte zeer efficiënt over aan het lichaam en beperkt tegelijkertijd de mogelijkheid om warmte via verdamping van zweet kwijt te raken.

In de eerder genoemde directe vergelijking steeg de kerntemperatuur tijdens 45 minuten onderdompeling in water van ongeveer 40,5 °C gemiddeld met circa 1,1 °C. Bij het gebruikte traditionele-saunaprotocol was dat circa 0,4 °C; bij het gebruikte FIR-protocol werd geen relevante gemiddelde stijging gevonden.

Maar dit onderzoek bewijst niet dat een warm bad daarom altijd ‘beter’ is dan een sauna of infraroodcabine. Het bewijst vooral hoe sterk de fysiologische respons afhankelijk is van het concrete protocol.

Dat is precies het punt.

Waarom temperatuur alleen weinig zegt

Stel dat cabine A 90 °C aangeeft en cabine B 50 °C.

Is cabine A dan bijna tweemaal zo effectief?

Nee.

De luchttemperatuur vertelt maar een deel van het verhaal.

Voor de daadwerkelijke warmtebelasting zijn onder andere relevant: hoeveel warmte het lichaam opneemt, de duur van de sessie, huid- en kerntemperatuur, luchtvochtigheid, stralingswarmte, afstand tot de warmtebron en de mogelijkheid om warmte kwijt te raken.

Zelfs de temperatuur die een sauna aangeeft hoeft niet gelijk te zijn aan de werkelijke temperatuur waaraan het lichaam wordt blootgesteld.

Betekent ‘full spectrum’ automatisch beter?

Ook full spectrum is een term die consumenten tegenwoordig regelmatig tegenkomen. Hij klinkt aantrekkelijk: als verschillende soorten infrarood bestaan, zal een cabine die ze allemaal produceert wel beter zijn. Maar zo werkt wetenschap niet. IR-A, IR-B en IR-C verschillen in golflengte en in de manier waarop ze met de huid interageren. De wetenschappelijke literatuur bevestigt dat die interactie afhankelijk is van het golflengtegebied. Daaruit volgt echter niet dat een combinatie van alle drie automatisch therapeutisch superieur is. Daarvoor moet worden aangetoond dat juist die combinatie, bij de gebruikte intensiteit en blootstellingsduur, een relevant voordeel oplevert.

Hetzelfde geldt overigens voor langegolf-infrarood. Daarom kijken we liever naar techniek, warmteverdeling, comfort, gebruiksduur en wetenschappelijke onderbouwing dan naar het grootste aantal marketingtermen op een brochure.

En wat bedoelen we dan met ‘therapeutische warmte’?

Het woord therapeutisch verdient voorzichtigheid. Warmte wordt daadwerkelijk therapeutisch toegepast en wetenschappelijk onderzocht. Dat betekent echter niet dat ieder consumentenproduct dat warmte produceert daarmee automatisch een medische behandeling is.

Wanneer wij bij Health Mate Shop over therapeutische infraroodwarmte spreken, bedoelen we dat de infraroodtechnologie en de manier waarop het lichaam wordt verwarmd centraal staan in het ontwerp van de cabine — niet uitsluitend het verwarmen van een houten ruimte.

Maar ook dan blijft dezelfde regel gelden: de kwaliteit van een gezondheidsclaim moet worden bepaald door het beschikbare bewijs, niet door het etiket op de cabine.

Dus: welke sauna is het beste?

De eerlijkste conclusie is: dat hangt af van wat je zoekt.

Wie houdt van zeer hoge temperaturen, droge hitte en het traditionele saunaritueel kan uitstekend voor een Finse sauna kiezen.

Wie houdt van vochtige warmte kan een stoomcabine prettiger vinden.

Een warm bad blijkt een bijzonder effectieve manier om het lichaam passief te verwarmen en moet fysiologisch beslist niet worden onderschat.

En wie bij een lagere omgevingstemperatuur comfortabel gebruik wil maken van stralingswarmte, komt al snel bij een infraroodcabine uit.

Maar binnen die laatste categorie begint de vergelijking eigenlijk pas. Want:

Kijk naar de gebruikte stralingselementen, het infraroodspectrum, de positionering rondom het lichaam, warmteverdeling, regelbaarheid, comfort en vooral naar de onderbouwing van eventuele gezondheidsclaims.

En misschien wel het belangrijkste advies uit dit hele artikel:

Onze visie

Bij Health Mate Shop verkopen we infraroodcabines. We hebben dus vanzelfsprekend een voorkeur voor deze vorm van warmte.

Juist daarom vinden we dat we daar eerlijk over moeten zijn.

Een Finse sauna is geen slecht product omdat wij infraroodcabines verkopen. Een warm bad is fysiologisch niet waardeloos omdat er geen infraroodelementen in zitten. En niet ieder product waarop infrarood staat is daardoor automatisch therapeutisch superieur.

Wij denken wél dat er grote technische en kwalitatieve verschillen tussen infraroodsystemen bestaan en dat de gebruikte warmtetechnologie bij een aankoop veel meer aandacht verdient dan ze meestal krijgt.

Daarom kijken we liever naar hoe een systeem werkt dan naar hoe het wordt genoemd.

Want uiteindelijk koop je geen woord op een brochure.